Sermaye (girdilerin finansmani)
Eğitilmiş iş gücüne bağlı olarak ana arı işletmesinin büyüklüğü belirlenir.eğitim görmüş zamanını ve parsini harcamiş bir kişinin ana arı üretiminden kar etmesi gerekir.bildiklerini yani öğrendiklerini fiile geçirebilmelidir.yılda 2000 ana arı üretebilir.
İşletmenin kuruluşu için gereksinimler
1.gereken koloni miktarı
işletme kuracak bir teknisyenin 2000 ana arı uretimi için 100 adet koloniye ihtiyacı vardır.
2.çiftleştirme kutusu gereksinimi
Bir sezonda 3 defa ana arı alındıgını var sayarsak 750 kutuya ihtiyacı vardır.
3.temel ihtiyaç
İşletmenin çadır ,şurup kek hazırlama kapları gibi ihtiyaçları vardir
4.temel işletme girdileri
Şeker ,kek yapmak için bal,temel petek,ana arı kafesi,koruyucu ilaçlar lazimdir
5.Nakil aracı gereksinimleri
Arıları taşimak için kiralanacak araba veya satın alınması gerek bir araba ya ihtiyaç vardır.ilk yıllarda bu işletmeye çok ağır geleceği için araba daha sonraki yıllarda alınabilir
6.finansman ihtiyacı
Yatırım giderleri
Koloni fiyatin 300 ytl den tutarsak
100 koloni 10 çerçeveli 30000ytl eder
100 adet kovan 60 ytl den 6000
750 çiftleştirme kutusu 20ytl den 15.000
Çadir veya baraka 500 ytl edersek
36500 sadece arı ve barınak ve bos kovan için harcamış oluruz
Yıllık işletme giderleri
Her koloni için 20kg şeker 2ytl den hsesaplarsak 4000 şeker
Ana arı için 1,5kg şeker
Her koloni için 1 2 kg temel petek
Nakliye giderleri
Beklenmeyen giderler
İşçi ucreti
Gibi girdiler vardir
İşletmenin yıllık gelirleri
2000 ana arı
İkinci ve daha sonraki yıllarda aynı kutu 3000 ana arıda üretilebilir. Ertesi senede elimizde arı olacaktı bos kovan olacaktı çiftleştirme kutusu olacaktı tek girdi şeker kek için bal ve temel petek olacaktir.temel petek de geri donusum olacaği için mumu çektirip tekrar temel petek haline getirilir.
Pazarlama
Halen ana arı pazarlamasında sorun bulunmaktadır.üretimde en önemli olan kaliteli ana üretip satabilmektir.
Üretilen ana arılar bilinen bir ırktan üretilmemişse
Ana arılar larva ve çiftleştirme döneminde arı sütüyle iyi beslenememişse…
Ana arılar yeterli işçi arıyla çiftleşememişse
Üretim girdilerinin temini
Bunlar ana arı değil işçi arı benzeri dişi denir.koloniye verildikten sonra kısa zamanda ölürlerve kolonilerin de ölümüne deden olurlar.
Çiftleşmemiş ana arılarların satıldığı gibi yaşlı ana arılarda satilmaktadir.böyle durumla ihbar edilen arıcılar sıkıntıya düşmüştür.
Damızlıkların Seçimi ve Hazırlanması
Yabancı ırk
Güney bölgelerde İtalyan arısı soğuk bölgelerde karniyol ve Kafkas ana arısı kullanılır.
Suni tohumlanmış damızlığın elde edilmesi
Saf ırkın özelliklerini tam taşiyan ana arı sunu tohumlamayla elde edilebilir.
Sertifikalı damızlık saf ırk analar
Kafkas veya batı Karadeniz arısınını selekte edilmiş ana arılaraynı ırkın bilinen erkek arılarıyla sunu tohumlama yapılmiş markalı ,ana ve baba kolonileri belli ana arılardır.
Test edilmiş ana arılar
Döllenen ana arılar yumurtalarını kapatan kadar yani kızlarının doğana kadar beklenilir kızları test edildikten sonra damızlık ana arı olarak satılır..
Araç ve gereçlerin temini
Barınma mekanı
Ana arı üretim yerinin oldugu yerde çalişabilecek bir barınak olmalıdır
Üretim için bir mekan yatmak için bir mekan
Larva transferi ana arı yüksüğü şurup kek ve diğer işlemler için kalacak bir mekan gerekmektedir
Her iki mekanda yağmurdan ve güneştn korunaklı olmalıdır.
Yemek yapma yeri ve yatacak yer de olmalıdır
Üretim kolonilerinin temini
En önemli husus budur eğer kovani olan yani balla uraşan biri için kolaydır bala bırakacağı kovanlarla ana arı üretebilir.en azından kurulu bir düzeni vardır
Ana arı üretimi gelişmiş standart kolonilerle yapılır.koloniler 10 çerçeve dolu olmalıdır.derme çatma koloniler olmamalıdır.hastalıklı olmamalıdır.her çerçeve veya katlar diğer kovanlara uymalıdır.damızlık koloni en güzeli son bahar temin edilmelidir. Her kovanda en az 15kg bal olmalıdır.koloniler çok iyi bakılıp ilk bahara sokulmalıdır.
25 Eylül 2010 Cumartesi
kalite kontrol teknikleri
KALİTE KONTROL
ANA ARI YETİŞTİRİCİLİĞİNDE KALİTE KONTROL
Hayvansal ve bitkisel üretimde, damızlık,tohum ve fidanın önemi malumdur. Arıcılıkta da bölgeye ve iklime uygun üstün vasıflı bir an ırkı ile çalışmak modern arıcılığın vazgeçilmez bir yönüdür.
Varsayalım ki, Doğu Anadolu'da Kafkas an ırkı ile ancılık yapacağız:.Yapılacak iş Kafkas ana an üreten bir kurum veya kişiden çiftleşmiş (anası ve babası Kafkas) olan ana anlar almak, bunlan elimizdeki kolonilerin ana arılan ile değiştirmek ve arılığımızı Kafkaslaştırarak çalışmaktır.
Önceki bölümlerde saf Kafkas ana anlann kızlan olan koloninin morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin neler olduğunu yazmıştık.
Şimdi üzerinde duracağımız husus, ister Kafkas olsun isterse başka bir ırkın ana arısı olsun, satın alınan ana annın yetiştirme kusurlanmn kontrol edilebileceğinin sistemini anlatmaktır.
Kontrol Sistemleri
Ana arı yetiştiriciliğinde aşağıdaki sistemlerle kalite kontrolü sağlanabilir:
a. Satın alınan ana anmn ırk özelliklerinin test edilmesi,
Laboratuar ölçümleri,
Fizyolojik gözlemler.
b. Satın alınan ana annın sperm ve ovaryum (yumurtalık kanallan) sayımlan,
c. Yetiştirici kurum ve kişilerin kodlama sistemine uyması,
d. Ana arı kullanan ancıdan geri gelecek bilgilerin değerlendirilmesi.
I. SATIN ALINAN ANA ARILARIN IRK ÖZELLİKLERİNİN TESBİT EDİLMESİ
Bal üreticisi, ana arı satın alırken belli bir ırkın ana arılarını satın alıyorsa, bu ana anlar söz konusu ırkın vasıflarını taşımalıdır. Bu ana anların adı geçen ırkın özelliklerini taşıyıp taşımadığı iki yönlü bir inceleme ile anlaşılabilir:
Laboratuar testi:
Satın alman ana anmn işçi kızlannın en az 25 adedinin morfolojik değerlendirilmesi ile saptanan; renk, hortum boyu, kanat ebatlan, kubital indeks gibi değerler ırkın değerlerinde olmalıdır.
Örneğin; Kafkas arısının abdomen halkalarının tamamı siyahtır. İlk iki halkası san olan Muğla ve Anadolu arısından çıplak gözle dahi kolayca ayırdedilebilir.
Fizyolojik gözlemler:
En pratik ve güvenilir yöntemdir.
Örneğin; Kafkas ansı ile Muğla ansı arasındaki en önemli fark, Muğla kökenli kolonilerin ilkbahardan sonbahara kadar yani çam balı mevsimine kadar yavru yapmalandır. Çam balı bölgesine adapte olmuş bu anlar içgüdüsel olarak bilmektedirler ki, sonbaharda çamdan bal bulabileceklerdir. Bu nedenle de yaz boyunca bal stoklama yerine yavruya yönelmekte ve yaz boyunca bulduğu balı stoklamadan yavru yetiştirmede tüketmektedirler.
Kafkas anlar ise bir iki ay gibi çok kısa süren bir mevsime adapte olmuş anlar olduğundan, topladığı balı hemen stoklamaktadırlar. Kafkas kolonilerde çerçeve üst kışından daha mevsimin başında balla doludurulup sırlanmakta, yani bal kemeri oluşturulmaktadır.
Satın alınan ana anlann kolonilerinde bu ve buna benzer diğer fizyolojik davranışlar gözlenerek satın alınan ana anmn söylenen ırktan olup olmadığı anlaşılabilir. Aksi halde adaptasyon hatalan meydana gelebilir. Örneğin; son yıllarda yapılan en büyük yanlışlık, Muğla kökenli koloniler Kafkaslaştınlmadan yüksek ve kışı karlı geçen yörelere satılmış ve bu kolonilerin o yörelerde ölmüş olmalandır.
H. SPERM VE OVARYUM (YUMURTALIK KANALLARI ) SAYIMLARI
Bilindiği gibi ana an 32 kromozomlu işçi an yumurtalanndan veya larvalanndan yetiştirilir. Yani ana annın genetik yapısı işçi annınki ile aynıdır. Ana anya kendi özelliklerini kazandıran bakım ve beslenme koşullandır. Ana an özel olarak an sütü ile beslendiği için ana an olmaktadır.
İşte bu bakım ve beslenme tam olmazsa üretilen ana anlar "işçi benzeri" olurlar. Bunlara "yalancı ana" da denir. Bunlar bir ana annın vasıflanm tam göstermezler. Satın alınacak ana an için dikkat edilecek en önemli husus budur. Ana anlar ideal koşullarda yetiştirilmediği takdirde, üreme organlan gelişmez, yumurtalıklar ve yumurta kanallan oluşmaz, yeteri kadar sperm alamaz ve yeterli sayıda yumurta bırakamazlar.
İyi koşullarda yetiştirilmiş ana anlar, ırktan ırka fark etmekle birlikte günde ortalama 1000 - 1500 yumurta bırakabilmektedirler. Bu da, üreme organlanmn gelişmesine bağlıdır.
Elimizdeki herhangi bir ana anyı veya bir grup ana andan alman birkaç örnek ana anyı üreme organlanmn gelişmişliği ve taşıdığı sperm miktan açısından test etmek için laboratuvar çalışması gerekir. Bu testler, sperm ve yumurtalık kanalları testleridir.
Sperm testi (sayımı)
Bir ana arı bir çiftleşme uçuşunda birkaç erkek an ile çiftleşebilir. Genelde ana anlar 2 ya da 3 uçuş sırasında çiftleşirler. Bir erkek arı 10 milyon sperm üretir ve bir ana arı çiftleşme uçuşundan oviductunda 80 milyon sperm ile döner. Bu spermlerin sadece 5 milyon kadarı ana annın sperm kesesine geçer.
Thoma lamı ile sayım
Mikrobiyolojide maya sayımında, tıpta sperm ve kan sayımında kullanılan ve
Thoma lamı adı verilen özel bir lam ile yapılan sayımdır.
Thoma lamının esası 0.064 mm3 hacminde sayım yapılmasıdır.
Ana annın sperm kesesi (spermathecası) çıkanlır. % 0.9'luk 5 ml. NaCl
solüsyonundan bir damla Thoma lamına konur, üzerine lamel kapatılır ve
mikroskop altında sayım yapılır.
Thoma lamında bir görüş sahası içine en az bir büyük kareyi sığdırmak amacıyla 10 ya da 20 büyütmeli güçlü bir objektif kullanılır. Sayım, büyük kare üzerinden yapılır.
Thoma lamında büyük karelerin sının üzerinde kalan spermlerin sayımında ne kadarının büyük kare içinde olduğuna bakılır.
Thoma lamında 16 büyük kare, her büyük karede 16 küçük kare olmak üzere toplam 256 küçük kare vardır. Sayım bu karelerde yapılır. ( Bak. Bölüm Orta Anadolu Ansı'mn özellikleri)
Bir küçük kare olarak belirtilen kare prizmanın hacmi:
0.5 mm x 0.05 mm x 0.1 mm = 0.00025 mm3 = 1/4000 mm3 dür.
Bir sayım alanında 16 x 16 = 256 küçük kare bulunmaktadır.
Toplam sayım hacmi (0.00025) (16 x 16) = 0.064 mm3
A: Bir sayım alamndan elde edilen sonuç, 0.064 mm3:
Thoma lamındaki bir sayım alanı,
5 ml. : Spermathecanın içine konduğu NaCl solüsyonu
0.064 mm3 A
5 ml. X
5 ml. (A)
X=
0.064 mm3
5 ml. (A) 1000 mm3
X=
0.064 mm3 İmi.
ANA ARI YETİŞTİRİCİLİĞİNDE KALİTE KONTROL
Hayvansal ve bitkisel üretimde, damızlık,tohum ve fidanın önemi malumdur. Arıcılıkta da bölgeye ve iklime uygun üstün vasıflı bir an ırkı ile çalışmak modern arıcılığın vazgeçilmez bir yönüdür.
Varsayalım ki, Doğu Anadolu'da Kafkas an ırkı ile ancılık yapacağız:.Yapılacak iş Kafkas ana an üreten bir kurum veya kişiden çiftleşmiş (anası ve babası Kafkas) olan ana anlar almak, bunlan elimizdeki kolonilerin ana arılan ile değiştirmek ve arılığımızı Kafkaslaştırarak çalışmaktır.
Önceki bölümlerde saf Kafkas ana anlann kızlan olan koloninin morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin neler olduğunu yazmıştık.
Şimdi üzerinde duracağımız husus, ister Kafkas olsun isterse başka bir ırkın ana arısı olsun, satın alınan ana annın yetiştirme kusurlanmn kontrol edilebileceğinin sistemini anlatmaktır.
Kontrol Sistemleri
Ana arı yetiştiriciliğinde aşağıdaki sistemlerle kalite kontrolü sağlanabilir:
a. Satın alınan ana anmn ırk özelliklerinin test edilmesi,
Laboratuar ölçümleri,
Fizyolojik gözlemler.
b. Satın alınan ana annın sperm ve ovaryum (yumurtalık kanallan) sayımlan,
c. Yetiştirici kurum ve kişilerin kodlama sistemine uyması,
d. Ana arı kullanan ancıdan geri gelecek bilgilerin değerlendirilmesi.
I. SATIN ALINAN ANA ARILARIN IRK ÖZELLİKLERİNİN TESBİT EDİLMESİ
Bal üreticisi, ana arı satın alırken belli bir ırkın ana arılarını satın alıyorsa, bu ana anlar söz konusu ırkın vasıflarını taşımalıdır. Bu ana anların adı geçen ırkın özelliklerini taşıyıp taşımadığı iki yönlü bir inceleme ile anlaşılabilir:
Laboratuar testi:
Satın alman ana anmn işçi kızlannın en az 25 adedinin morfolojik değerlendirilmesi ile saptanan; renk, hortum boyu, kanat ebatlan, kubital indeks gibi değerler ırkın değerlerinde olmalıdır.
Örneğin; Kafkas arısının abdomen halkalarının tamamı siyahtır. İlk iki halkası san olan Muğla ve Anadolu arısından çıplak gözle dahi kolayca ayırdedilebilir.
Fizyolojik gözlemler:
En pratik ve güvenilir yöntemdir.
Örneğin; Kafkas ansı ile Muğla ansı arasındaki en önemli fark, Muğla kökenli kolonilerin ilkbahardan sonbahara kadar yani çam balı mevsimine kadar yavru yapmalandır. Çam balı bölgesine adapte olmuş bu anlar içgüdüsel olarak bilmektedirler ki, sonbaharda çamdan bal bulabileceklerdir. Bu nedenle de yaz boyunca bal stoklama yerine yavruya yönelmekte ve yaz boyunca bulduğu balı stoklamadan yavru yetiştirmede tüketmektedirler.
Kafkas anlar ise bir iki ay gibi çok kısa süren bir mevsime adapte olmuş anlar olduğundan, topladığı balı hemen stoklamaktadırlar. Kafkas kolonilerde çerçeve üst kışından daha mevsimin başında balla doludurulup sırlanmakta, yani bal kemeri oluşturulmaktadır.
Satın alınan ana anlann kolonilerinde bu ve buna benzer diğer fizyolojik davranışlar gözlenerek satın alınan ana anmn söylenen ırktan olup olmadığı anlaşılabilir. Aksi halde adaptasyon hatalan meydana gelebilir. Örneğin; son yıllarda yapılan en büyük yanlışlık, Muğla kökenli koloniler Kafkaslaştınlmadan yüksek ve kışı karlı geçen yörelere satılmış ve bu kolonilerin o yörelerde ölmüş olmalandır.
H. SPERM VE OVARYUM (YUMURTALIK KANALLARI ) SAYIMLARI
Bilindiği gibi ana an 32 kromozomlu işçi an yumurtalanndan veya larvalanndan yetiştirilir. Yani ana annın genetik yapısı işçi annınki ile aynıdır. Ana anya kendi özelliklerini kazandıran bakım ve beslenme koşullandır. Ana an özel olarak an sütü ile beslendiği için ana an olmaktadır.
İşte bu bakım ve beslenme tam olmazsa üretilen ana anlar "işçi benzeri" olurlar. Bunlara "yalancı ana" da denir. Bunlar bir ana annın vasıflanm tam göstermezler. Satın alınacak ana an için dikkat edilecek en önemli husus budur. Ana anlar ideal koşullarda yetiştirilmediği takdirde, üreme organlan gelişmez, yumurtalıklar ve yumurta kanallan oluşmaz, yeteri kadar sperm alamaz ve yeterli sayıda yumurta bırakamazlar.
İyi koşullarda yetiştirilmiş ana anlar, ırktan ırka fark etmekle birlikte günde ortalama 1000 - 1500 yumurta bırakabilmektedirler. Bu da, üreme organlanmn gelişmesine bağlıdır.
Elimizdeki herhangi bir ana anyı veya bir grup ana andan alman birkaç örnek ana anyı üreme organlanmn gelişmişliği ve taşıdığı sperm miktan açısından test etmek için laboratuvar çalışması gerekir. Bu testler, sperm ve yumurtalık kanalları testleridir.
Sperm testi (sayımı)
Bir ana arı bir çiftleşme uçuşunda birkaç erkek an ile çiftleşebilir. Genelde ana anlar 2 ya da 3 uçuş sırasında çiftleşirler. Bir erkek arı 10 milyon sperm üretir ve bir ana arı çiftleşme uçuşundan oviductunda 80 milyon sperm ile döner. Bu spermlerin sadece 5 milyon kadarı ana annın sperm kesesine geçer.
Thoma lamı ile sayım
Mikrobiyolojide maya sayımında, tıpta sperm ve kan sayımında kullanılan ve
Thoma lamı adı verilen özel bir lam ile yapılan sayımdır.
Thoma lamının esası 0.064 mm3 hacminde sayım yapılmasıdır.
Ana annın sperm kesesi (spermathecası) çıkanlır. % 0.9'luk 5 ml. NaCl
solüsyonundan bir damla Thoma lamına konur, üzerine lamel kapatılır ve
mikroskop altında sayım yapılır.
Thoma lamında bir görüş sahası içine en az bir büyük kareyi sığdırmak amacıyla 10 ya da 20 büyütmeli güçlü bir objektif kullanılır. Sayım, büyük kare üzerinden yapılır.
Thoma lamında büyük karelerin sının üzerinde kalan spermlerin sayımında ne kadarının büyük kare içinde olduğuna bakılır.
Thoma lamında 16 büyük kare, her büyük karede 16 küçük kare olmak üzere toplam 256 küçük kare vardır. Sayım bu karelerde yapılır. ( Bak. Bölüm Orta Anadolu Ansı'mn özellikleri)
Bir küçük kare olarak belirtilen kare prizmanın hacmi:
0.5 mm x 0.05 mm x 0.1 mm = 0.00025 mm3 = 1/4000 mm3 dür.
Bir sayım alanında 16 x 16 = 256 küçük kare bulunmaktadır.
Toplam sayım hacmi (0.00025) (16 x 16) = 0.064 mm3
A: Bir sayım alamndan elde edilen sonuç, 0.064 mm3:
Thoma lamındaki bir sayım alanı,
5 ml. : Spermathecanın içine konduğu NaCl solüsyonu
0.064 mm3 A
5 ml. X
5 ml. (A)
X=
0.064 mm3
5 ml. (A) 1000 mm3
X=
0.064 mm3 İmi.
Çiftleştirme Kutularının Hazırlanması ve Kullanılması
Çiftleştirme Kutularının Hazırlanması ve Kullanılması
Transferden sonraki 10. günde kapalı durumdaki ana arı hücreleri
bulundukları çıtalardan ayrılarak 1 gün önceden hazırlanmış çiftleştirme
kolonilere dağıtılırlar. Çiftleştirme kolonilerinin oluşumunda farklı
kovan tipleri kullanılmaktadır. Bunlar standart kovanların üçe-dörde
bölünmüş olanları veya ahşap ya da tecritli malzemeden yapılan küçük
çiftleştirme kutularıdır
Çevreyi tanıma ve çiftleşme uçuşundan dönen ana arıların kendi
kutularına dönebilmeleri için bu kutuların giriş delikleri farklı yönlere
bakmalı ve geniş bir alana yerleştirilmelidirler. Ana arıya işaret olması
yönünden çiftleştirme kutularının ön tarafları farklı şekillerde farklı
renklerle boyanır. Üretim sezonunun başlangıcında oluşturulan bu
çiftleştirme kolonilerinin sürekliliği her bir ana arının ürettiği
yavrularla sağlanır ve böylece bütün sezon boyunca kullanılabilirler.
Çiftleşme sonrası yumurtlamaya başlayan ana arı, ilk işçi arı yavru
gözleri kapanana kadar 2-3 haftalık süre ile çiftleştirme kolonisinde
yumurtlamaya devam ettirilir. Bu süre sonunda ana arılar satılarak
bunların yerine çıkmak üzere olan yeni ana arı hücreleri verilir. Ana arı
hücrelerinin bulundukları çıtalardan alınmasında ve dağıtılmasında
dikkatli davranılmalı, hücreler bu işlemler sırasında çıtadaki konumunda
dağıtılmalı ve ters çevrilmemelidir. Ana arı hücrelerinin çiftleştirme
kolonilerine verilmesinin ardından, transfer edilen larvanın yaşına bağlı
olarak 2-3 gün sonra ana arılar çıkar. Ana arı hücrelerinin çiftleştirme
kolonilerine verilişinden 4-5 gün sonra yapılacak kontrollerde ana arı
çıkmayan hücreler ya da işçi arılarca bozulmuş hücreler görülebilir. Bu
durumda yeni hücreler verilmelidir.
Ana Arıların Çiftleşmesi
Çiftleşme kutularında çıkışlarını gerçekleştiren ana arılar 2-3 günlük
olduklarında çevreyi tanıma uçuşu yaparlar ve daha sonraki 2-3 gün içinde
de çiftleşme uçuşuna çıkarlar. Çiftleşme "Erkek Arı Toplanma Alanı" olarak
adlandırılan özel bir alanda, havada 10-30 metre yükseklikte uçarken
gerçekleşir. Erkek Arı Toplanma Alanına ulaşan ana arı salgıladığı seks
feromonu ve görme yoluyla erkek arılarca keşfedilir. Sayısı, 6-20 arasında
değişebilen erkek arı ile çiftleşen ana arı kendi kolonisine (çiftleşme
kutusuna) dönerek 3-5 gün sonra yumurtlamaya başlar. Ana arıyla çiftleşen
erkek arılar çiftleşme sonrası ölürler. Ana arı, erkek arı toplanma
bölgesinde yeterli sayıda erkek arı bulunmayışı ve olumsuz iklim şartları
altında yeterli sayıda erkek arı ile çiftleşemezse aynı günde veya takip
eden günlerde 1-2 kez daha çiftleşme uçuşuna çıkabilir.
Çıkıştan itibaren 20 gün içinde çiftleşmeyen ana arılar
çiftleşme isteğini kaybederek dölsüz yumurta yumurtlamaya başlarlar ki
artık bundan sonra çiftleşme gerçekleşmez. Çiftleşmenin kontrol altına
alınması, ya en az 8-10 km yarı çaplı izole bölgeler ya da yapay tohumlama
ile sağlanır.
Ana Arıların Yapay Tohumlanması
Ana Arıların Üretim Kolonilerine Verilmesi
Çiftleştirme kutularında yumurtlamaya başlayan ana arıların buralardan
alınıp satılması veya başka yolla değerlendirilmesi sürekli üretimlerde
bir zorunluluktur. Yumurtlayan ana arıların diğer kolonilere verilmesinde
en önemli işlem, öncelikle koloninin hazır hale getirilmesidir. Bunun için
ana arının verileceği kolonide döllü veya dölsüz ana arı ya da ana arı
hücresi bulunmamalıdır.
Ana arının verileceği kolonideki eski ana arı imha edildikten bir gün
sonra ana arının bulunduğu kafes yavrulu iki çerçeve arasına havalandırma
ve besleme delikleri ön ve arka tarafa bakacak şekilde yerleştirilir.
Ertesi gün kek haznesinin bulunduğu taraftaki çıkış deliği açılarak
arıların keki yiyerek ana arıyı çıkarmaları sağlanır. Bundan sonra kovan
açılıp fazlaca kurcalanmamalı, ancak 2-3 gün sonra ana arı ve yumurta
kontrolü yapılmalıdır.
Teknik arıcılıkta yumurtlayan hazır ana arı kullanılması ana arı
kayıplarında ya da yapay oğullara ana arı kazandırılmasında önemli
avantajlar sağlar. Ana arıların yumurtlamaya başlamalarında 25-30 gün gibi
zaman kazanılması, koloninin kendisinin çıkardığı ana arının
çiftleşememesi riskini ortadan kaldırması ve orijini belli materyal
kazanılmış olması bu avantajlardan bazılarıdır. Ancak, önemli
avantajlarına rağmen arıcılarımız arasında hazır ana arı kullanma
alışkanlığı yeterince yaygın değildir
çiftleştirme kutularının arılandırılması
çekirdek koloni 300 den 1500 e kadar işçi arıyı barındırabilmektedir. normal bir çekirdek kolninin büyüklüğü en fazla 2000 -3000 arı barındırabilmektedir.En küçük kutu orta avrupada kullanılan tpk kutularıdır.300-500 arısı vardır.bu tip koloniler çabuk dağılmaktadir.en büyük koloni ise 3-5 çerçeveden oluşan ve normal kovandan biraz küçük olan 2-3 adet yumurtali çerçevesi olan ruşet kovanlardır.
İdeal çiftleştirme kutusunda 2000-3000 işçi arı ihtiva eder.kutular mümkün olduğu kadar genç işçi arılar olmalıdır.on çerçeveli bir kovandan 10 adet kutu yapilabilmelidir.bunu için kekler yerleştirilir,uçuş delikleri v varsa başka delikler kapatılmalıdır. Havalandırma açılmalıdır.
Arı alınacak kovan 2 -3 metre uzağa kutuların yanına gotürülür. Kaldırılan kovanın yerine boş kovan konulur.arı alınacak koloniden çerçeve çıkarılıp hafiften silkelendiğinde yaşlı arılar kovanlarına dönerler. Bize genç işçi arılar lazım olduğu için yaşliların kaçmasinda bi sakınca yoktur hatta yararımızadır. bir bez üzerine çerçevede kalan işçi arılar silkelenirler ve vakit kaybetmeden kutulara arılar dökülür…
Böyle uygulamada bir kovandan bir seferliğine 5 kutu silkelenir. Toplam 10 çerçeve silkelenebilir.bir seferde 10 kutu silkelenirse arının popilasyonuna zarar verilir.
Bu işlemde orijinal ananin kovanda kalmasina dikkat edilmelidir.yani çerçeve silkelenmeden önce çerçevede anani olup olmadiğina bakılır.hatta emin olmak için önce ana bulunur bulunan ana arı çerçevesi silkelenmeden kovan koyulur.
Silkelenen kutular serin ve loş bir yerde kapalı tutulur.çiftleştirme 2-3 yavrulu çerçevede olursa eğer önce yüksükler kesilir. Böyle bir durumda kutulamadan sonra 3-4 gün beklenir yüksükler kesilir ve ana arı yüksüğü verilir.
Transferden sonraki 10. günde kapalı durumdaki ana arı hücreleri
bulundukları çıtalardan ayrılarak 1 gün önceden hazırlanmış çiftleştirme
kolonilere dağıtılırlar. Çiftleştirme kolonilerinin oluşumunda farklı
kovan tipleri kullanılmaktadır. Bunlar standart kovanların üçe-dörde
bölünmüş olanları veya ahşap ya da tecritli malzemeden yapılan küçük
çiftleştirme kutularıdır
Çevreyi tanıma ve çiftleşme uçuşundan dönen ana arıların kendi
kutularına dönebilmeleri için bu kutuların giriş delikleri farklı yönlere
bakmalı ve geniş bir alana yerleştirilmelidirler. Ana arıya işaret olması
yönünden çiftleştirme kutularının ön tarafları farklı şekillerde farklı
renklerle boyanır. Üretim sezonunun başlangıcında oluşturulan bu
çiftleştirme kolonilerinin sürekliliği her bir ana arının ürettiği
yavrularla sağlanır ve böylece bütün sezon boyunca kullanılabilirler.
Çiftleşme sonrası yumurtlamaya başlayan ana arı, ilk işçi arı yavru
gözleri kapanana kadar 2-3 haftalık süre ile çiftleştirme kolonisinde
yumurtlamaya devam ettirilir. Bu süre sonunda ana arılar satılarak
bunların yerine çıkmak üzere olan yeni ana arı hücreleri verilir. Ana arı
hücrelerinin bulundukları çıtalardan alınmasında ve dağıtılmasında
dikkatli davranılmalı, hücreler bu işlemler sırasında çıtadaki konumunda
dağıtılmalı ve ters çevrilmemelidir. Ana arı hücrelerinin çiftleştirme
kolonilerine verilmesinin ardından, transfer edilen larvanın yaşına bağlı
olarak 2-3 gün sonra ana arılar çıkar. Ana arı hücrelerinin çiftleştirme
kolonilerine verilişinden 4-5 gün sonra yapılacak kontrollerde ana arı
çıkmayan hücreler ya da işçi arılarca bozulmuş hücreler görülebilir. Bu
durumda yeni hücreler verilmelidir.
Ana Arıların Çiftleşmesi
Çiftleşme kutularında çıkışlarını gerçekleştiren ana arılar 2-3 günlük
olduklarında çevreyi tanıma uçuşu yaparlar ve daha sonraki 2-3 gün içinde
de çiftleşme uçuşuna çıkarlar. Çiftleşme "Erkek Arı Toplanma Alanı" olarak
adlandırılan özel bir alanda, havada 10-30 metre yükseklikte uçarken
gerçekleşir. Erkek Arı Toplanma Alanına ulaşan ana arı salgıladığı seks
feromonu ve görme yoluyla erkek arılarca keşfedilir. Sayısı, 6-20 arasında
değişebilen erkek arı ile çiftleşen ana arı kendi kolonisine (çiftleşme
kutusuna) dönerek 3-5 gün sonra yumurtlamaya başlar. Ana arıyla çiftleşen
erkek arılar çiftleşme sonrası ölürler. Ana arı, erkek arı toplanma
bölgesinde yeterli sayıda erkek arı bulunmayışı ve olumsuz iklim şartları
altında yeterli sayıda erkek arı ile çiftleşemezse aynı günde veya takip
eden günlerde 1-2 kez daha çiftleşme uçuşuna çıkabilir.
Çıkıştan itibaren 20 gün içinde çiftleşmeyen ana arılar
çiftleşme isteğini kaybederek dölsüz yumurta yumurtlamaya başlarlar ki
artık bundan sonra çiftleşme gerçekleşmez. Çiftleşmenin kontrol altına
alınması, ya en az 8-10 km yarı çaplı izole bölgeler ya da yapay tohumlama
ile sağlanır.
Ana Arıların Yapay Tohumlanması
Ana Arıların Üretim Kolonilerine Verilmesi
Çiftleştirme kutularında yumurtlamaya başlayan ana arıların buralardan
alınıp satılması veya başka yolla değerlendirilmesi sürekli üretimlerde
bir zorunluluktur. Yumurtlayan ana arıların diğer kolonilere verilmesinde
en önemli işlem, öncelikle koloninin hazır hale getirilmesidir. Bunun için
ana arının verileceği kolonide döllü veya dölsüz ana arı ya da ana arı
hücresi bulunmamalıdır.
Ana arının verileceği kolonideki eski ana arı imha edildikten bir gün
sonra ana arının bulunduğu kafes yavrulu iki çerçeve arasına havalandırma
ve besleme delikleri ön ve arka tarafa bakacak şekilde yerleştirilir.
Ertesi gün kek haznesinin bulunduğu taraftaki çıkış deliği açılarak
arıların keki yiyerek ana arıyı çıkarmaları sağlanır. Bundan sonra kovan
açılıp fazlaca kurcalanmamalı, ancak 2-3 gün sonra ana arı ve yumurta
kontrolü yapılmalıdır.
Teknik arıcılıkta yumurtlayan hazır ana arı kullanılması ana arı
kayıplarında ya da yapay oğullara ana arı kazandırılmasında önemli
avantajlar sağlar. Ana arıların yumurtlamaya başlamalarında 25-30 gün gibi
zaman kazanılması, koloninin kendisinin çıkardığı ana arının
çiftleşememesi riskini ortadan kaldırması ve orijini belli materyal
kazanılmış olması bu avantajlardan bazılarıdır. Ancak, önemli
avantajlarına rağmen arıcılarımız arasında hazır ana arı kullanma
alışkanlığı yeterince yaygın değildir
çiftleştirme kutularının arılandırılması
çekirdek koloni 300 den 1500 e kadar işçi arıyı barındırabilmektedir. normal bir çekirdek kolninin büyüklüğü en fazla 2000 -3000 arı barındırabilmektedir.En küçük kutu orta avrupada kullanılan tpk kutularıdır.300-500 arısı vardır.bu tip koloniler çabuk dağılmaktadir.en büyük koloni ise 3-5 çerçeveden oluşan ve normal kovandan biraz küçük olan 2-3 adet yumurtali çerçevesi olan ruşet kovanlardır.
İdeal çiftleştirme kutusunda 2000-3000 işçi arı ihtiva eder.kutular mümkün olduğu kadar genç işçi arılar olmalıdır.on çerçeveli bir kovandan 10 adet kutu yapilabilmelidir.bunu için kekler yerleştirilir,uçuş delikleri v varsa başka delikler kapatılmalıdır. Havalandırma açılmalıdır.
Arı alınacak kovan 2 -3 metre uzağa kutuların yanına gotürülür. Kaldırılan kovanın yerine boş kovan konulur.arı alınacak koloniden çerçeve çıkarılıp hafiften silkelendiğinde yaşlı arılar kovanlarına dönerler. Bize genç işçi arılar lazım olduğu için yaşliların kaçmasinda bi sakınca yoktur hatta yararımızadır. bir bez üzerine çerçevede kalan işçi arılar silkelenirler ve vakit kaybetmeden kutulara arılar dökülür…
Böyle uygulamada bir kovandan bir seferliğine 5 kutu silkelenir. Toplam 10 çerçeve silkelenebilir.bir seferde 10 kutu silkelenirse arının popilasyonuna zarar verilir.
Bu işlemde orijinal ananin kovanda kalmasina dikkat edilmelidir.yani çerçeve silkelenmeden önce çerçevede anani olup olmadiğina bakılır.hatta emin olmak için önce ana bulunur bulunan ana arı çerçevesi silkelenmeden kovan koyulur.
Silkelenen kutular serin ve loş bir yerde kapalı tutulur.çiftleştirme 2-3 yavrulu çerçevede olursa eğer önce yüksükler kesilir. Böyle bir durumda kutulamadan sonra 3-4 gün beklenir yüksükler kesilir ve ana arı yüksüğü verilir.
Bal Üretim İşletmelerinin İçinde Ana Arı Üretimi
Bal Üretim İşletmelerinin İçinde Ana Arı Üretimi
Ana arı üretimini iki ayrı sistemde yapabiliriz. Bunlardan bir tanesi kendi arılığımızın ve komşu arılıkların ihtiyacı ana arıyı karşılayacak miktarda ana arı üretimi, bu üretim bal üretim işletmeleri içinde yapılabilen üretimdir. İkinci tür işletme ise bal üretimini hiç düşünmeden müstakil bir ana arı üretim işletmesi kurulmasıdır.
Bal üretim işletmeleri içinde yapacağımız üretimde, bildiğimiz bal üretim düzenimizi değiştirmeden arılıkta boş kalan zamanlarımızda bu işi yapmak sureti ile ana arı üretebiliriz.
Bu tür; yani bal üretim işletmelerinde ana arı üretimine başlanılarak, ana arı üretimini öğrenmek, teknik gelişme sağlayabildiğimiz takdirde ve ekonomik hesaplar tutuyorsa müstakil ana arı üretim işletmelerine geçmek en akılcı yol olarak görünmektedir.
Bal üretim işletmelerinde fazlaca bir ek masraf yapmadan bu tip ana arı üretimine kolayca başlanabilir.
En önemli imkanda bal üretim işletmelerinde arıcının boş zamanlarını değerlendirmesi bu üretimden de gelir elde edilebilmesidir.
Bir başka avantaj da bal üretim işletmelerinde ayrı bir çiftleştirme bölgesi ve erkek arı kolonilerini bu işe ayırma zorunluluğunun olmamasıdır.
Bal üretim işletmelerinde üretilecek ana arılarla çiftleşecek kadar erkek arı vardır.
Tabi ki bal üretim işletmelerinde üretilecek ana arılar hibrid veya saf ırk ana arılar olamazlar. Bu ana arılar arılıkta hangi ırk veya melez arılar varsa onlarla çiftleşeceklerdir.
Bal üretim işletmeleri içinde üretilecek ana arıların birinci generasyonu kullanma melezi ana arılar olacaklar, ikinci generasyonları % 90 saf damızlığın özelliğini taşıyacaklardır.
Ne gibi ek yatırımlara ihtiyacımız var?
Bal üretim işletmelerinde ana arı üretmek için iki temel ihtiyacımız şunlardır:
Ana damızlık saf ırk ana arılar:
Bu ana arılar ana damızlık üreten yerlerden temin edilirler ve bal üretim işletmelerinde sağlıklı ve kuvvetli kolonilere verilerek muhafaza edilirler. Üretilecek ana arıların miktarı ile ilgili olmakla beraber en az üç adet en çok on adet olabilir.
Çiftleştirme kutuları:
Çiftleştirme kutularının miktarı da yine yılda üreteceğiniz ana arı miktarına bağlıdır. Bal üretim işletmelerinde yan faaliyet olarak sürdürülecek bu üretim tarzında bir çitleştirme kutusundan yılda iki çiftleşmiş ana arı alınabileceği ön görülür. Bu nedenle bir yılda üretimi hedeflenen ana arının yarısı kadar çiftleştirme kutusuna gereksinim vardır. İki bölmeli çiftleştirme kutusu kullanılacaksa hedeflenen ana arı üretiminin dörtte biri oranında çiftleştirme kutusuna ihtiyaç vardır.
Bal üretim işletmelerinde ana arı üretiminin teknik faaliyetleri ticari ana arı üretimindeki teknik faaliyetlerin aynıdır. Tabii ki bu üretimde ana arı üretimine tahsis edilecek koloni miktarı kapasite ile ilgili olarak değişecektir.
Birkaç kolonilik arılıkta en basit yöntemle ana arı üretimi :
Bu yöntem en küçük bal üretim işletmesinde 10-20 kadar ana arı üretimi için tavsiye edilebilir. Bu yöntemi gözleri larva transferine uygun olmayan yaşlı arıcılarda rahatlıkla uygulayabilirler.
Ana arı üretimi arıcılığın faal olduğu her mevsimde yapılabilmesine rağmen çok küçük çapta ana arı üretimi bal akışının ve polen gelişinin yeterli olduğu günlerde yapılmalıdır. Aksi halde hem arıcının ana arı üretim tecrübesinin azlığı hem de uygun olmayan zamanlar üretimi olumsuz etkiler ve başarı düşük olur.
Uygun Bir Günde (Bal akışının ve polen gelişinin olduğu bir gün)
İki bölmeli çerçeveli çiftleştirme kutularından alınan temel petekli, mümkünse kabartılmış 4 adet küçük çerçeve normal bir kovan çerçevesine yerleştirilir.
Çiftleştirme kutusundan alınan küçük çerçevelerin yerleştirildiği normal çerçeve damızlık koloniye, yavrulu çerçevelerin arasına verilir ve damızlık koloni beslenir.
Bakıcı koloni olarak seçilen koloninin güçlü ( en az 7-8 çerçeve yavrulu ) olması gerekir. Bu koloninin ana arısı alınır ve bu koloni de beslenir.
Ana Arı Yüksüğündeki Larva
Üç Gün Sonra
Ana arısı alınan ve bakıcı koloni olarak ayrılan koloninin yaptığı ana arı gözleri kesilerek temizlenir.
Damızlık kolonide üç gündür bekleyen çiftleştirme kutusu çerçeveleri takılı çerçeve damızlık koloniden alınarak kontrol edilir: Bu çerçevelerde damızlık koloninin ana arısının yumurtladığı günlük larvalar ve yumurtalar vardır. Eğer yoksa bu çerçeveler larva ve yumurtalar görülene kadar damızlık kolonide birkaç gün daha tutulurlar.
Damızlık koloniye üç gün sonra takılan yumurtalı veya larvalı çerçeve alınarak, ana arısız ve ana arı gözleri temizlenmiş olan bakıcı koloniye verilir. Üçüncü günde çerçevelerde yumurta veya larva yoksa bu işlem daha sonraki günlerde yapılır ve koloni beslenmeye devam edilir.
Sağlıklı Petek Gözlerinde Günlük Yumurtalar ve Larvalar
Dördüncü ve Daha Sonraki Günler
Çiftleştirme kutusu çerçeveleri ile gelen damızlık koloni larva ve yumurtalarından birkaçının ( 3-15 adet ) ana arı gözü olarak beslendiği görülür.
Bu ana arı gözleri kapanana kadar bakıcı kolonide tutulurlar. Bakıcı koloni bu süre içinde beslenmeye devam edilir.
Ana Arı Üretmek Üzere Kullanılabilecek Larvalar
Ana Arı Gözleri Kapandıktan Sonra
Bakıcı koloniden alınan, kapalı ana gözlü çiftleştirme kutusu çerçevelerinden her birisi, bir çiftleştirme kutu bölmesine, üzerindeki arılarla konulur.
Bir çiftleştirme kutusu çerçevesinde birden fazla ana arı gözü varsa fazlalar kesilerek başka çerçevelere monte edilirler ve bu fazlalarla da başkaca çiftleştirme kutuları yapılır.
Çiftleştirme kutusuna bakıcı koloniden 1500-2000 adet işçi arı doldurulur ve ağzı kapatılır.
Ağzı kapanan, kek bölmesi dolu, havalandırması açık ve içinde 1500-2000 işçi arı ve ana arı gözü bulunan çiftleştirme kutusu güneş almayan serin ve sessiz mümkünse karanlık bir yerde 3-4 gün tutulurlar.
Üçüncü veya dördüncü günü çiftleştirme kutusu arılıktaki yerine yerleştirilir, ağzı açılır ve havalandırması kapatılır.
Çiftleştirme kutusunun ağzını kapatma yerine kutu 5-8 km. uzaklığa taşınabilirse ağzı kapatılmadan burada tutulur ve 4-5 gün sonra geri arılığa getirilir.
Kapalı yerde tutulması halinde ana arı gözleri kutulara bu kapalı kalma süresinin sonunda da verilebilirler. Bu durumda kutular 3-4 gün önce yine arılarla doldurulup ana arı gözü olmadan kapalı yerde tutulurlar.
Besleyici Koloniden Alınan Ana Arı Yüksükleri
Çiftleştirme
Çiftleştirme kutularında doğan ana arılar 8-12 gün sonra normal olarak arılığın erkek arıları ile çiftleşirler ve yumurtlamaya başlarlar. Kutularda yine ana arının yumurtladığı işçi arı gözlerindeki larvaların kapanmasından sonra bu ana arılar ihtiyaç olan yerlerde kullanılabilirler veya satılabilirler.
Dünyaya Gelmekte Olan Ana Arı
Yeni Doğmuş Ana Arı
Ana Arı Üretimi İçin En Basit İşlem
Bal üretim işletmelerinde yeteri kadar damızlık koloni varsa, bakıcı koloni kullanmadan da ana arı üretilebilir.
Nektar ve Polen Gelişinin Olduğu Bir Zamanda
İki bölmeli çiftleştirme kutusunun 4 çerçevesi, mümkünse bu çerçeveler kabartılmış petekli olmalıdır, normal bir çerçeveye monte edilerek damızlık koloninin yavrulu çerçeveleri arasına yerleştirilir ve damızlık koloni beslenir.
Damızlık koloni de küçük çerçevelere yumurtlanan larvaların çoğunluğu kapalı hale gelince yaklaşık 8-10 gün sonra damızlık koloniden alınan küçük çerçeveler yavruları ve arıları ile birlikte çiftleştirme kutusuna yerleştirilir.
Çiftleştirme kutusunun uçuş deliği kapatılır, havalandırma ızgarası açılır ve kutu 3-4 gün serin sessiz, mümkünse karanlık bir yerde muhafaza edilir. İmkan varsa çiftleştirme kutusu arılıktan 5- 10 km uzağa götürülerek ağzı hemen açılır ve araziye yerleştirilir.
3 - 4 gün kapalı kalan çekirdek koloni son yumurtalardan kendisine ana arı gözleri yapar.
Çekirdek koloninin teşkil edilmesinden 14 - 15 gün sonra genç ana arılar gözlerden çıkarlar. Bu ana arılar 8-10 gün içinde çiftleşirler ve çiftleştikten sonra 5 -7 gün içinde yumurtlamaya başlarlar.
Ana arı üretimini iki ayrı sistemde yapabiliriz. Bunlardan bir tanesi kendi arılığımızın ve komşu arılıkların ihtiyacı ana arıyı karşılayacak miktarda ana arı üretimi, bu üretim bal üretim işletmeleri içinde yapılabilen üretimdir. İkinci tür işletme ise bal üretimini hiç düşünmeden müstakil bir ana arı üretim işletmesi kurulmasıdır.
Bal üretim işletmeleri içinde yapacağımız üretimde, bildiğimiz bal üretim düzenimizi değiştirmeden arılıkta boş kalan zamanlarımızda bu işi yapmak sureti ile ana arı üretebiliriz.
Bu tür; yani bal üretim işletmelerinde ana arı üretimine başlanılarak, ana arı üretimini öğrenmek, teknik gelişme sağlayabildiğimiz takdirde ve ekonomik hesaplar tutuyorsa müstakil ana arı üretim işletmelerine geçmek en akılcı yol olarak görünmektedir.
Bal üretim işletmelerinde fazlaca bir ek masraf yapmadan bu tip ana arı üretimine kolayca başlanabilir.
En önemli imkanda bal üretim işletmelerinde arıcının boş zamanlarını değerlendirmesi bu üretimden de gelir elde edilebilmesidir.
Bir başka avantaj da bal üretim işletmelerinde ayrı bir çiftleştirme bölgesi ve erkek arı kolonilerini bu işe ayırma zorunluluğunun olmamasıdır.
Bal üretim işletmelerinde üretilecek ana arılarla çiftleşecek kadar erkek arı vardır.
Tabi ki bal üretim işletmelerinde üretilecek ana arılar hibrid veya saf ırk ana arılar olamazlar. Bu ana arılar arılıkta hangi ırk veya melez arılar varsa onlarla çiftleşeceklerdir.
Bal üretim işletmeleri içinde üretilecek ana arıların birinci generasyonu kullanma melezi ana arılar olacaklar, ikinci generasyonları % 90 saf damızlığın özelliğini taşıyacaklardır.
Ne gibi ek yatırımlara ihtiyacımız var?
Bal üretim işletmelerinde ana arı üretmek için iki temel ihtiyacımız şunlardır:
Ana damızlık saf ırk ana arılar:
Bu ana arılar ana damızlık üreten yerlerden temin edilirler ve bal üretim işletmelerinde sağlıklı ve kuvvetli kolonilere verilerek muhafaza edilirler. Üretilecek ana arıların miktarı ile ilgili olmakla beraber en az üç adet en çok on adet olabilir.
Çiftleştirme kutuları:
Çiftleştirme kutularının miktarı da yine yılda üreteceğiniz ana arı miktarına bağlıdır. Bal üretim işletmelerinde yan faaliyet olarak sürdürülecek bu üretim tarzında bir çitleştirme kutusundan yılda iki çiftleşmiş ana arı alınabileceği ön görülür. Bu nedenle bir yılda üretimi hedeflenen ana arının yarısı kadar çiftleştirme kutusuna gereksinim vardır. İki bölmeli çiftleştirme kutusu kullanılacaksa hedeflenen ana arı üretiminin dörtte biri oranında çiftleştirme kutusuna ihtiyaç vardır.
Bal üretim işletmelerinde ana arı üretiminin teknik faaliyetleri ticari ana arı üretimindeki teknik faaliyetlerin aynıdır. Tabii ki bu üretimde ana arı üretimine tahsis edilecek koloni miktarı kapasite ile ilgili olarak değişecektir.
Birkaç kolonilik arılıkta en basit yöntemle ana arı üretimi :
Bu yöntem en küçük bal üretim işletmesinde 10-20 kadar ana arı üretimi için tavsiye edilebilir. Bu yöntemi gözleri larva transferine uygun olmayan yaşlı arıcılarda rahatlıkla uygulayabilirler.
Ana arı üretimi arıcılığın faal olduğu her mevsimde yapılabilmesine rağmen çok küçük çapta ana arı üretimi bal akışının ve polen gelişinin yeterli olduğu günlerde yapılmalıdır. Aksi halde hem arıcının ana arı üretim tecrübesinin azlığı hem de uygun olmayan zamanlar üretimi olumsuz etkiler ve başarı düşük olur.
Uygun Bir Günde (Bal akışının ve polen gelişinin olduğu bir gün)
İki bölmeli çerçeveli çiftleştirme kutularından alınan temel petekli, mümkünse kabartılmış 4 adet küçük çerçeve normal bir kovan çerçevesine yerleştirilir.
Çiftleştirme kutusundan alınan küçük çerçevelerin yerleştirildiği normal çerçeve damızlık koloniye, yavrulu çerçevelerin arasına verilir ve damızlık koloni beslenir.
Bakıcı koloni olarak seçilen koloninin güçlü ( en az 7-8 çerçeve yavrulu ) olması gerekir. Bu koloninin ana arısı alınır ve bu koloni de beslenir.
Ana Arı Yüksüğündeki Larva
Üç Gün Sonra
Ana arısı alınan ve bakıcı koloni olarak ayrılan koloninin yaptığı ana arı gözleri kesilerek temizlenir.
Damızlık kolonide üç gündür bekleyen çiftleştirme kutusu çerçeveleri takılı çerçeve damızlık koloniden alınarak kontrol edilir: Bu çerçevelerde damızlık koloninin ana arısının yumurtladığı günlük larvalar ve yumurtalar vardır. Eğer yoksa bu çerçeveler larva ve yumurtalar görülene kadar damızlık kolonide birkaç gün daha tutulurlar.
Damızlık koloniye üç gün sonra takılan yumurtalı veya larvalı çerçeve alınarak, ana arısız ve ana arı gözleri temizlenmiş olan bakıcı koloniye verilir. Üçüncü günde çerçevelerde yumurta veya larva yoksa bu işlem daha sonraki günlerde yapılır ve koloni beslenmeye devam edilir.
Sağlıklı Petek Gözlerinde Günlük Yumurtalar ve Larvalar
Dördüncü ve Daha Sonraki Günler
Çiftleştirme kutusu çerçeveleri ile gelen damızlık koloni larva ve yumurtalarından birkaçının ( 3-15 adet ) ana arı gözü olarak beslendiği görülür.
Bu ana arı gözleri kapanana kadar bakıcı kolonide tutulurlar. Bakıcı koloni bu süre içinde beslenmeye devam edilir.
Ana Arı Üretmek Üzere Kullanılabilecek Larvalar
Ana Arı Gözleri Kapandıktan Sonra
Bakıcı koloniden alınan, kapalı ana gözlü çiftleştirme kutusu çerçevelerinden her birisi, bir çiftleştirme kutu bölmesine, üzerindeki arılarla konulur.
Bir çiftleştirme kutusu çerçevesinde birden fazla ana arı gözü varsa fazlalar kesilerek başka çerçevelere monte edilirler ve bu fazlalarla da başkaca çiftleştirme kutuları yapılır.
Çiftleştirme kutusuna bakıcı koloniden 1500-2000 adet işçi arı doldurulur ve ağzı kapatılır.
Ağzı kapanan, kek bölmesi dolu, havalandırması açık ve içinde 1500-2000 işçi arı ve ana arı gözü bulunan çiftleştirme kutusu güneş almayan serin ve sessiz mümkünse karanlık bir yerde 3-4 gün tutulurlar.
Üçüncü veya dördüncü günü çiftleştirme kutusu arılıktaki yerine yerleştirilir, ağzı açılır ve havalandırması kapatılır.
Çiftleştirme kutusunun ağzını kapatma yerine kutu 5-8 km. uzaklığa taşınabilirse ağzı kapatılmadan burada tutulur ve 4-5 gün sonra geri arılığa getirilir.
Kapalı yerde tutulması halinde ana arı gözleri kutulara bu kapalı kalma süresinin sonunda da verilebilirler. Bu durumda kutular 3-4 gün önce yine arılarla doldurulup ana arı gözü olmadan kapalı yerde tutulurlar.
Besleyici Koloniden Alınan Ana Arı Yüksükleri
Çiftleştirme
Çiftleştirme kutularında doğan ana arılar 8-12 gün sonra normal olarak arılığın erkek arıları ile çiftleşirler ve yumurtlamaya başlarlar. Kutularda yine ana arının yumurtladığı işçi arı gözlerindeki larvaların kapanmasından sonra bu ana arılar ihtiyaç olan yerlerde kullanılabilirler veya satılabilirler.
Dünyaya Gelmekte Olan Ana Arı
Yeni Doğmuş Ana Arı
Ana Arı Üretimi İçin En Basit İşlem
Bal üretim işletmelerinde yeteri kadar damızlık koloni varsa, bakıcı koloni kullanmadan da ana arı üretilebilir.
Nektar ve Polen Gelişinin Olduğu Bir Zamanda
İki bölmeli çiftleştirme kutusunun 4 çerçevesi, mümkünse bu çerçeveler kabartılmış petekli olmalıdır, normal bir çerçeveye monte edilerek damızlık koloninin yavrulu çerçeveleri arasına yerleştirilir ve damızlık koloni beslenir.
Damızlık koloni de küçük çerçevelere yumurtlanan larvaların çoğunluğu kapalı hale gelince yaklaşık 8-10 gün sonra damızlık koloniden alınan küçük çerçeveler yavruları ve arıları ile birlikte çiftleştirme kutusuna yerleştirilir.
Çiftleştirme kutusunun uçuş deliği kapatılır, havalandırma ızgarası açılır ve kutu 3-4 gün serin sessiz, mümkünse karanlık bir yerde muhafaza edilir. İmkan varsa çiftleştirme kutusu arılıktan 5- 10 km uzağa götürülerek ağzı hemen açılır ve araziye yerleştirilir.
3 - 4 gün kapalı kalan çekirdek koloni son yumurtalardan kendisine ana arı gözleri yapar.
Çekirdek koloninin teşkil edilmesinden 14 - 15 gün sonra genç ana arılar gözlerden çıkarlar. Bu ana arılar 8-10 gün içinde çiftleşirler ve çiftleştikten sonra 5 -7 gün içinde yumurtlamaya başlarlar.
Ana arıların stoklanması ve nakilleri
1.19 Ana arıların stoklanması ve nakilleri
ANA ARININ MARKALANMASI
Ana anlann yaşlannı belirlemek ve koloni içinde kolayca görülebilmelerini sağlamak için markalanırlar. Markalama işi iki şekilde yapılmaktadır:
Thoraxların boyanması
Bunun için ana anlar özel operatlan ile tutulur ve thoraxlanna boyalar sürülür. Alışmış ve pratik kazanan kişiler özel operatı kullanmadan da ana anları boyayabilmektedirler. Bu iş için özel olarak hazırlanmış boyaları kullanmak gerekir. Rastgele kullanılacak boyalar ana anlara zehirli etki yapar ve ana anlann ölümüne neden olur.
Renkler aynı zamanda ana yaşını
takibini de kolaylaştmr. Uluslararası
renk kodu yandaki gibidir. Her beş yıl
için beş ayn renk kullanılır. Her beş
yılın sonunda ilk yılda kullanılan renge
dönülür.
Renk Yıl Renk Yıl
Kırmızı 1998 Kırmızı 2003
Yeşil 1999 Yeşil 2004
Mavi 2000 Mavi 2005
Beyaz 2001 Beyaz 2006
San 2002 Sarı 2007
Numaralı plakaların thora.va yapıştırılması
Özellikle ana damızlık işletmelerinde sertifikalı ana arılara numaralı plakalar yapıştırılır. Sertifika kayıtlarında ana yaşı, ırkı, yetiştiricisi...gibi bilgilere ilaveten ana arı numarası da kaydedilir. Böylece hangi kolonide hangi numaralı ana arının olduğu bilinir.
Ana arıların kanatlarının kesilmesi
Ana Annın Kanadının Kesilmesi
Ana arılar çiftleştikten veya suni döllendikten sonra kanatlarının birisinin veya her ikisinin orta yerlerinden kesilmesi sureti ile hem uçuşu önlenir hem de bu bir tür markalamadır. ( Şekil 40 )
ANA ARILARIN KAFESE ALINMASI
Ana arılar, satışa ana an nakliye kafesi ile verilir ( Şekil 41 ). Satışa verilecek ana anlann yumurtladıklan larvaların kapatılmış olması gerekir. Larvalar pup dönemine girmeden önce satışa verilen ana anlar güvenilir değildirler. Ana anlar yavru paterni görülmeden satışa verilmemelidir.
Kafesler tahtadan veya plastikten yapılmışlardır. Her kafeste mutlaka bir kek deposu vardır. Kek deposundaki kek, kafese konulan ana annın ve ana anyı beslemek için konulan işçi anlann yolculuk sırasında beslenmeleri içindir. Ana an kafeslerine konulan kekler çok önemlidir. Keklerin nakliye sırasında yumuşamaması, akmaması ve anların alamayacağı kadar sertleşmemesi gerekir. Bu kek hazırlandıktan sonra kafeslere birkaç gün önceden konulup, kafeslerden numuneler değişik şartlarda tutularak keklerin yumuşayarak akıp akmadıklan mutlaka kontrol edilmelidir.
Keklerin değişik yolculuk şartlannda ne duruma geldiği mutlaka bildirilmelidir. Kek bölümüne kek yerleştirildikten sonra bu bölüm kafesin teli ile kapatılır.
Ana anlar çiftleştirme kutusundan özel ana an tutacakları ile veya temiz elle göğüs kısmından tutularak alınır ve sıkılmadan kafesin kek bölümünün aksi yönündeki delikten rahatça kafese girmesi sağlamr
IIL KAFESE REFAKATÇİ İŞÇİ ARILARIN KONULMASI
Her ana arının yanına yolculuk sırasında ana arıyı besleyecek refakatçi işçi anlar konulur. Bu refakatçi işçi anlar ana arının alındığı çiftleştirme kutusundan alınmalıdır. Yaklaşık 5 - 7 genç arı aynı ana arının tutulduğu gibi sırtlarından veya kanatlanndan tutularak kafese konulur.Anların konulduğu delik telle kapatılır. Tel zımbayla zımbalanır veya raptiyelenir.
NAKİL
Ana an kafesleri üst üste ve yan yana dizilerek bir arada nakledilir. Kafesler, nakil için anlann konulduğu delikler bir yöne, kek delikleri diğer yöne gelecek şekilde istiflenirler ve genelde sadece an konulan delikler yönü açık kalacak biçimde diğer yönler ambalaj malzemesi ile sarılarak bağlanırlar. Kafesler ambalaja mutlaka yatay pozisyonda yerleştirilmelidir.
Nakliye sırasında kafesler;
Güneşten korunmalı, Rüzgardan korunmalı, Soğuktan korunmalı, Sıcaktan korunmalı, Rutubetten korunmalı, Rahat oksijen alabilmelidir.
Ambalaj, kafesler yatay pozisyonda olacak şekilde nakil aracına yerleştirilmeli, Nakil sırasında mümkün olduğunca oda sıcaklığındaki yerler tercih edilmeli, Araçlann kaloriferi ve motor ısısı olan yerlerden sakınılmalı, Konaklamalarda ve geceleri oda sıcaklığında ve karanlık yerlerde bırakılmalı, Birkaç gün süren yolculuklarda konaklama sırasında kafesler ambalajlardan çıkanlarak teller üzerine çok küçük pamuk topakları konularak bunlara temiz su damlatılmalıdır.
V. ANA ARILARIN MUHAFAZASI
Ana an üretiminde ve üretim sonrasında zaman zaman ana anlann muhafazası söz konusu olmaktadır. Bazen üreticiler çiftleşmiş ve yumurta düzenini gördükleri ana arılan stoğa alarak muhafaza etmek gereğini duyarlar çünkü çiftleştirme kutulanna çiftleşecek yeni ana arıları ve ana gözlerini vereceklerdir.
Çiftleşmiş ve düzgün yumurtlayan ana arıların muhafaza edilmesinin bir başka nedeni de kullanma aşamasında ana anlann verileceği kolonilerin henüz hazır olmamasıdır.
Ana anlan uzun süre stoklamanm en emin ve güvendir yolu çiftleştirme kutulandır. Bu kutularda ana anlar çekirdek koloni ile birlikte yaz aylarında sürekli muhafaza edilebileceği gibi kışın dahi muhafaza edilebilirler. İNCİ çiftleştirme kutulannın ortaya çıkışındaki en önemli gereksinim bu idi. İNCİ çiftleştirme kutularında ana arılar istendiği kadar stoklanabilir.
Ana arılar çiftleştirme kutularının haricinde dünyada bilinen hiç bir metotla üç haftadan fazla muhafaza edilemezler. Başka yöntemlerle uzun süre muhafaza edilmeye kalkılan ana anlarda fizyolojik ve patolojik sorunlar çıkar ve ölürler.
İki haftalık bir sürede ana arılar güvenli olarak aşağıdaki metodlarla muhafaza edilebilirler.
Nakil kafeslerinde muhafaza
Ana anlar nakil kafeslerinde 10-20 işçi an ile birlikte daha uzun süre muhafaza edilebilirler. Bu durumda kafeste yeteri kadar kek olmalı ve kafes hacmi büyütülmüş olmalıdır. Bunun için iki standart nakil kafesi yanyana getirilip, ortadaki kenarlar kesilerek bir kafes yapılabilir. Ortam ısısının 30 - 34 °C olması halinde kafese zaman zaman su verilerek % 50 - 60 nisbi rutubette muhafaza edilmelidir. Bu yöntemle muhafaza bir haftayı geçmemelidir.
Banka kolonilerinde muhafaza
Bu yöntemin esası ana anlann bakıcı işçi ansız kafeslerde, koloni içinde muhafazasıdır. Kafesler besin alış verişinin kolay yapılabileceği seyrek dokulu telli olmalıdır. Çok kuvvetli koloninin yavrulu çerçeveleri ballığa çıkanlır ve ana an, ana an ızgarası ile kuluçkalıkta tutulur. Kafeslerin dizildiği çerçeveler ballığa, yavrulu çerçevelerin arasına konulur. Çok kuvvetli kolonilere ballığının da an ile tam dolu olması halinde 50 - 70 ana an kafesi konulabilir. Bu koloni sürekli beslenir. Bu yöntemle ana anlar üç haftayı geçmemek üzere muhafaza edilebilmektedirler. ( Şekil 44 )
Kolonide ana anlann bankalanması Tel aralıklan geniş, beslemenin tam yapılabildiği kafeslerle mümkündür.
ANA ARININ MARKALANMASI
Ana anlann yaşlannı belirlemek ve koloni içinde kolayca görülebilmelerini sağlamak için markalanırlar. Markalama işi iki şekilde yapılmaktadır:
Thoraxların boyanması
Bunun için ana anlar özel operatlan ile tutulur ve thoraxlanna boyalar sürülür. Alışmış ve pratik kazanan kişiler özel operatı kullanmadan da ana anları boyayabilmektedirler. Bu iş için özel olarak hazırlanmış boyaları kullanmak gerekir. Rastgele kullanılacak boyalar ana anlara zehirli etki yapar ve ana anlann ölümüne neden olur.
Renkler aynı zamanda ana yaşını
takibini de kolaylaştmr. Uluslararası
renk kodu yandaki gibidir. Her beş yıl
için beş ayn renk kullanılır. Her beş
yılın sonunda ilk yılda kullanılan renge
dönülür.
Renk Yıl Renk Yıl
Kırmızı 1998 Kırmızı 2003
Yeşil 1999 Yeşil 2004
Mavi 2000 Mavi 2005
Beyaz 2001 Beyaz 2006
San 2002 Sarı 2007
Numaralı plakaların thora.va yapıştırılması
Özellikle ana damızlık işletmelerinde sertifikalı ana arılara numaralı plakalar yapıştırılır. Sertifika kayıtlarında ana yaşı, ırkı, yetiştiricisi...gibi bilgilere ilaveten ana arı numarası da kaydedilir. Böylece hangi kolonide hangi numaralı ana arının olduğu bilinir.
Ana arıların kanatlarının kesilmesi
Ana Annın Kanadının Kesilmesi
Ana arılar çiftleştikten veya suni döllendikten sonra kanatlarının birisinin veya her ikisinin orta yerlerinden kesilmesi sureti ile hem uçuşu önlenir hem de bu bir tür markalamadır. ( Şekil 40 )
ANA ARILARIN KAFESE ALINMASI
Ana arılar, satışa ana an nakliye kafesi ile verilir ( Şekil 41 ). Satışa verilecek ana anlann yumurtladıklan larvaların kapatılmış olması gerekir. Larvalar pup dönemine girmeden önce satışa verilen ana anlar güvenilir değildirler. Ana anlar yavru paterni görülmeden satışa verilmemelidir.
Kafesler tahtadan veya plastikten yapılmışlardır. Her kafeste mutlaka bir kek deposu vardır. Kek deposundaki kek, kafese konulan ana annın ve ana anyı beslemek için konulan işçi anlann yolculuk sırasında beslenmeleri içindir. Ana an kafeslerine konulan kekler çok önemlidir. Keklerin nakliye sırasında yumuşamaması, akmaması ve anların alamayacağı kadar sertleşmemesi gerekir. Bu kek hazırlandıktan sonra kafeslere birkaç gün önceden konulup, kafeslerden numuneler değişik şartlarda tutularak keklerin yumuşayarak akıp akmadıklan mutlaka kontrol edilmelidir.
Keklerin değişik yolculuk şartlannda ne duruma geldiği mutlaka bildirilmelidir. Kek bölümüne kek yerleştirildikten sonra bu bölüm kafesin teli ile kapatılır.
Ana anlar çiftleştirme kutusundan özel ana an tutacakları ile veya temiz elle göğüs kısmından tutularak alınır ve sıkılmadan kafesin kek bölümünün aksi yönündeki delikten rahatça kafese girmesi sağlamr
IIL KAFESE REFAKATÇİ İŞÇİ ARILARIN KONULMASI
Her ana arının yanına yolculuk sırasında ana arıyı besleyecek refakatçi işçi anlar konulur. Bu refakatçi işçi anlar ana arının alındığı çiftleştirme kutusundan alınmalıdır. Yaklaşık 5 - 7 genç arı aynı ana arının tutulduğu gibi sırtlarından veya kanatlanndan tutularak kafese konulur.Anların konulduğu delik telle kapatılır. Tel zımbayla zımbalanır veya raptiyelenir.
NAKİL
Ana an kafesleri üst üste ve yan yana dizilerek bir arada nakledilir. Kafesler, nakil için anlann konulduğu delikler bir yöne, kek delikleri diğer yöne gelecek şekilde istiflenirler ve genelde sadece an konulan delikler yönü açık kalacak biçimde diğer yönler ambalaj malzemesi ile sarılarak bağlanırlar. Kafesler ambalaja mutlaka yatay pozisyonda yerleştirilmelidir.
Nakliye sırasında kafesler;
Güneşten korunmalı, Rüzgardan korunmalı, Soğuktan korunmalı, Sıcaktan korunmalı, Rutubetten korunmalı, Rahat oksijen alabilmelidir.
Ambalaj, kafesler yatay pozisyonda olacak şekilde nakil aracına yerleştirilmeli, Nakil sırasında mümkün olduğunca oda sıcaklığındaki yerler tercih edilmeli, Araçlann kaloriferi ve motor ısısı olan yerlerden sakınılmalı, Konaklamalarda ve geceleri oda sıcaklığında ve karanlık yerlerde bırakılmalı, Birkaç gün süren yolculuklarda konaklama sırasında kafesler ambalajlardan çıkanlarak teller üzerine çok küçük pamuk topakları konularak bunlara temiz su damlatılmalıdır.
V. ANA ARILARIN MUHAFAZASI
Ana an üretiminde ve üretim sonrasında zaman zaman ana anlann muhafazası söz konusu olmaktadır. Bazen üreticiler çiftleşmiş ve yumurta düzenini gördükleri ana arılan stoğa alarak muhafaza etmek gereğini duyarlar çünkü çiftleştirme kutulanna çiftleşecek yeni ana arıları ve ana gözlerini vereceklerdir.
Çiftleşmiş ve düzgün yumurtlayan ana arıların muhafaza edilmesinin bir başka nedeni de kullanma aşamasında ana anlann verileceği kolonilerin henüz hazır olmamasıdır.
Ana anlan uzun süre stoklamanm en emin ve güvendir yolu çiftleştirme kutulandır. Bu kutularda ana anlar çekirdek koloni ile birlikte yaz aylarında sürekli muhafaza edilebileceği gibi kışın dahi muhafaza edilebilirler. İNCİ çiftleştirme kutulannın ortaya çıkışındaki en önemli gereksinim bu idi. İNCİ çiftleştirme kutularında ana arılar istendiği kadar stoklanabilir.
Ana arılar çiftleştirme kutularının haricinde dünyada bilinen hiç bir metotla üç haftadan fazla muhafaza edilemezler. Başka yöntemlerle uzun süre muhafaza edilmeye kalkılan ana anlarda fizyolojik ve patolojik sorunlar çıkar ve ölürler.
İki haftalık bir sürede ana arılar güvenli olarak aşağıdaki metodlarla muhafaza edilebilirler.
Nakil kafeslerinde muhafaza
Ana anlar nakil kafeslerinde 10-20 işçi an ile birlikte daha uzun süre muhafaza edilebilirler. Bu durumda kafeste yeteri kadar kek olmalı ve kafes hacmi büyütülmüş olmalıdır. Bunun için iki standart nakil kafesi yanyana getirilip, ortadaki kenarlar kesilerek bir kafes yapılabilir. Ortam ısısının 30 - 34 °C olması halinde kafese zaman zaman su verilerek % 50 - 60 nisbi rutubette muhafaza edilmelidir. Bu yöntemle muhafaza bir haftayı geçmemelidir.
Banka kolonilerinde muhafaza
Bu yöntemin esası ana anlann bakıcı işçi ansız kafeslerde, koloni içinde muhafazasıdır. Kafesler besin alış verişinin kolay yapılabileceği seyrek dokulu telli olmalıdır. Çok kuvvetli koloninin yavrulu çerçeveleri ballığa çıkanlır ve ana an, ana an ızgarası ile kuluçkalıkta tutulur. Kafeslerin dizildiği çerçeveler ballığa, yavrulu çerçevelerin arasına konulur. Çok kuvvetli kolonilere ballığının da an ile tam dolu olması halinde 50 - 70 ana an kafesi konulabilir. Bu koloni sürekli beslenir. Bu yöntemle ana anlar üç haftayı geçmemek üzere muhafaza edilebilmektedirler. ( Şekil 44 )
Kolonide ana anlann bankalanması Tel aralıklan geniş, beslemenin tam yapılabildiği kafeslerle mümkündür.
ana arı üretim teknikleri
ANA ARI TEMEL YÜKSÜKLERİ
Larvalar aşılamakta saf bal mumundan yapılmış veya plastik ana arı gözleri kullanılabilir. Az sayıda ana arı gözüne ihtiyaç olduğu zaman çoğu kolonide doğal olan ana arı gözleri ile ihtiyaç olduğu zaman çoğu kolonide doğal olan ana rı gözleri ile ihtiyaç karşılanabilir. Ticari ana arı üreticileri ise ana arı gözlerini ya kendisi yapar veya satım alırlar. Ana arı gözleri tamamen saf bal mumumundan yapılmalıdır. Ana arı üretiminde ana arı gözü yapımı için çubuk kullanılır. Bu tahta veya çelikten olabilir.
Hazırlanan yüksükler yüksük taşıyıcı çıtalara standart boyutta bir çerçevenin karşılıklı yan çıtaları arasına geçirilmek üzere hazırlanır. Her birisinde 15-16 yüksük bulunan taşıyıcı çıtalardan 3-4 tanesi bir çerçeve içerisine geçilerek yüksük taşıyıcısı çerçeveler elde edilir.
Ana arı temel yüksüklerinin, plastikten yapılmış olanları satın alarak temin edileceği gibi arıcıların kendi çalışmalarıyla bal mumundan yapılmış olanların kolayca imal edilmesi mümkündür. Arıcı gerektiğinde ortalama ana arı hücresi çaopında (9.5 mm.) sert bir odundan yuvarlak hücre kaılbını hazırlayabilir. Bu kalıp ile yapılan ana arı temel yüksükleri 6-8 mm. derinliğinde ve sadece hücre başlangıcı durumundadır.
Ana arı temel yüksüklerinin yapımı çok önemlidir. Sadece temiz ve saf bal mumu kullanılmalıdır. Temiz bal mumu sağlıklı eski yavru büyütmede kullanılmış peteklerden elde edilebilir. Bal mumunun eritme ısısı onun bileşimini bozmayacak şekilde eridiği ısıda olmalıdır. Kalıp ucunun ısıtıldığı suya biraz bal ilave ederek hafif tatlı hale getirilmesinde yarar vardır. Önce suya daldırılan kalıp ucu sonra 6-8 mm. derinliğe bal mumuna daldırılır. Bu daldırma işlemi 5-6 kere tekrarlanarak (bal mumunun ısısına göre 2-3 kezde olabilir.) derinliği 6 mm. dolayındaki yüksük iyi bir şekilde teşekkül ettirilmiş olur. Sonra bal mumu soğuyunca kalıp ucundaki yüksük hafifçe tutulup çevrilerek kolayca çıkarılır.
Sonraki aşama temel yüksüklerinin yüksük taşıyıcı çatıya dizilmesidir. Bu çıta ağaçtan olup çerçevenin üst ve alt çıtaları oratasına 2-3 adet monte edilir. Çerçevenin ön ve arka çıtaları arasına iki uçtan birer çiviyle tutturularak çivilerin teşkil ettiği ekseni etrafında dönecek hale getirilir. BU yüksük taşıyıcı çıtalar üzerine 20x20 mm. boyutlarında 3-4 mm. kalınlığında çıtalardan kesilmiş hücre kaidesi olacak takozlar erimiş bal mumu ile yapıştırılır. Bu takozlar üzerine de yine erimiş bal mumu ile temel yüksükler dizilir. Hücre kaidesi takozlar, üzerinde geliştirilen ana arı hüresinin hücre taşıyıcı çıtadan kolayca çıkarılıp alınmasını sağlar.
AŞILAMA (LARVA TRANSFERİ)
Uygulamanın bu yeni aşaması, temel yüksüklere seçilen larvaların aşılanması ve transferidir. Larva transferi yapılmadan kısa bir süre önce hazırlanan çerçevenin bir geceliğine bir koloniye verilerek temel yüksüklerin temizlenip parlatılması sağlanabilir. Yüksüklerin yapımı sırasında yüksük kalıbının ıslatıldığı suya bir bal konulmasının önemi işte burda kendini gösterir. Suya konulan bal nedeniyle hafif tatlı olan temel yüksükler arılar tarafından daha çabuk temizlenerek parlatılır. Daha sonra bu temel yüksüklere küçük birer damla arı sütü veya %50 sulandırılmış önceki üretmlerden beklemiş arı sütü konularak esas larva transferi yapılır. Transfer edilen larvalar 4 gün önce damızlık kovana verilmiş ve ana arının yumurtlamış olduğu orjinal petekten alınır. Larva transferi paslanmaz petekten yapılmış uç kısmı 1.625 mm. genişliğinde olan küçük kaşıçıklar ile yapılır.
Peteğin bir yıl önce yavru büyütmede kullanılmış siyah peteklerden seçilmiş larvaların daha iyi görülmesini sağlar. Yine larva transferinde larvaların alınmasını kolaylaştırmak amacıyla petek gözü duvarları 1/3 yüksekliğinde kesilebilir. Larva transferi arı ilavesiz olarakta yapılır. ANcak bu durumda transferin çok hızlı yapılması ve hemen üretim kovanına verilmesi gerekir. İlave edilen arı sütünün ana arının kalitesini arttırmada önemli rolü vardır.
Ana arı gözlerine larva aşılama, hemen hemen heryerde yapılabilir. Bununla birlikte ısıtılmış ve nem oranı yüksek olan küçük özel bir odada yapılabilir. Oda ısısı aşılama sırasında 24-30 C arasında olmalı nem oranı ise %50-60 arasında tutulmalıdır. oda sıcaklığı ve nem oranı bir saat önce ayarlanmalıdır. Sıcaklık larvaların üşümemesi, nem ise kurumaması için gereklidir. Larvaların kurumasını önlemek için yaş havlu petekler üzerine örtülebilir. Aşılama için gözlerin iyi görülmesi için ışık gerekir. Florasan lamba bu iş için uygundur. Aşırı ısı vermeyen diğer lambalarda kullanılabilir. larva aşılama işlemi çok hızlı bir şekilde yapılmalı ve işlemi aşılama aleti adı verilen bir pens yardımı ile yapılmalıdır. Eğer geniş çaplı bir üretim yapılıyorsa aşılanmak üzere bekleyen peteklerdeki ve aşılama yapılmış yüksüklerdeki larvaların üşümemesini sağlamak için bir inkübatör bulunmalıdır.
ÇİFT AŞILAMA
Popüler çift aşılama metodu tek aşılama metodunun motive edilerek isimlendirildiği bir metottur. Çift aşılamanın nedeni larvaların taze ve larvalar için uygun kıvamlı arı sütü üzerine konulmasıdır. Şayet arı sütü istenilen bir kıvamda değil ise arılar bunu tamamen alarak taze arı sütü ile değiştirirler. Çift aşılamada birnci larva transferi doğru yaşlı larvalaer ile yapılarak üretim kovanına konulur. Ancak bu larvalar 24 saat sonra geliştirilen hücrelerden çıkarılır. Birinci transfer larvaların çıkarıldığı hücrelere tekrar 18-24 saat yaşlı larvalar transfer edilerek çift aşılama süreci tamamlanır.
Bir günlük yaşlı larvalar çok hassastır. Bu larvaların tranferinde çok dikkatli olunmalı ve çıkacak olan ana arının kusurlu olmaması için fiziksel zarar meydana gelmesi önlenmelidir.
Larvalar transferin herhangi bir aşamasında besinsiz kalırsa iyi gelişemezler bu nedenle çift aşılama metodu geliştirilmiştir.
ZIMBALAMA METODU
Avrupa'da populer olarak ortaya çıkan larva elde etme metoduna zımbalama metodu denilmiştir. Bu metoda uygun sert plastikten mamül bir aygıt geliştirilmiştir. Bu özel aletin petek gözlerinin tabanı sökülüp takılabilir niteliktedir. Ana arının bu alet üzerinde hapsedilmesi ve yumurtlaması için ana arı ızgarası bir kutu ile kapatılmıştır. Ana arı temel yüksüğü olarakda tabanı açık olan sert plastikten yüksükler kullanılır. aletten seçilen yumurta veya larvalar hücre tabanı ile çıkarılır ve yine bu hücre tabanının üzerinde olarak tabanı açık plastik ana arı temel yüksüklerini monte (zımba) edilir.
Bu metodun en avantajlı tarafı larva transferi aygıt yardımıyla kesinlikle zarar görmeden yapılmalıdır. İlaveten çok daha hassas olan yumurta transferini de kolayca ve emniyetli bir şekilde yapma şansına sahip bulunmaktadır. Yumurta veya larvaların transferini takiben ana arı temel yüksüklerini yüksük taşıyıcı çıtalara dizilir ve taşıyıcı çerçeve önceden hazırlanmış olan başlangıç kovanlarına verilir.
SMİTH YÖNTEMİ
Jay SMİTH tarafından geliştirilen Alley yönteminin geniş çapta ana arı üretimine olanak verecek şekilde geliştirilmiştir. Bu yöntemde ana arı ızgarası ile üç çerçevesi bölünmüş özel kovanlar kullanılır. Ana arı istenildiğinde üç çerçevelik bölüme kapatılır. Üç çerçeveden ortada olanı 24 cm. uzunluğunda ve 14 cm. genişliğnde temel petek parçası ortalayacak şekilde üst çıtaya yapıştırılır. Diğer çerçevelere aynı ölçüdeişlenmiş petekler yerleştirilir ve her üç çerçevede kalan boşluklar tahta ile kapatılır. Ana arı serbest bırakılır ve ortadaki çerçevede 1-1.5 yaşında larvalar oluşunca bu petek Alley yönteminde olduğu gibi çubuklara yapıştırılarak ana arısı alınmış güçlü kolonilere verilir.
Larvalar aşılamakta saf bal mumundan yapılmış veya plastik ana arı gözleri kullanılabilir. Az sayıda ana arı gözüne ihtiyaç olduğu zaman çoğu kolonide doğal olan ana arı gözleri ile ihtiyaç olduğu zaman çoğu kolonide doğal olan ana rı gözleri ile ihtiyaç karşılanabilir. Ticari ana arı üreticileri ise ana arı gözlerini ya kendisi yapar veya satım alırlar. Ana arı gözleri tamamen saf bal mumumundan yapılmalıdır. Ana arı üretiminde ana arı gözü yapımı için çubuk kullanılır. Bu tahta veya çelikten olabilir.
Hazırlanan yüksükler yüksük taşıyıcı çıtalara standart boyutta bir çerçevenin karşılıklı yan çıtaları arasına geçirilmek üzere hazırlanır. Her birisinde 15-16 yüksük bulunan taşıyıcı çıtalardan 3-4 tanesi bir çerçeve içerisine geçilerek yüksük taşıyıcısı çerçeveler elde edilir.
Ana arı temel yüksüklerinin, plastikten yapılmış olanları satın alarak temin edileceği gibi arıcıların kendi çalışmalarıyla bal mumundan yapılmış olanların kolayca imal edilmesi mümkündür. Arıcı gerektiğinde ortalama ana arı hücresi çaopında (9.5 mm.) sert bir odundan yuvarlak hücre kaılbını hazırlayabilir. Bu kalıp ile yapılan ana arı temel yüksükleri 6-8 mm. derinliğinde ve sadece hücre başlangıcı durumundadır.
Ana arı temel yüksüklerinin yapımı çok önemlidir. Sadece temiz ve saf bal mumu kullanılmalıdır. Temiz bal mumu sağlıklı eski yavru büyütmede kullanılmış peteklerden elde edilebilir. Bal mumunun eritme ısısı onun bileşimini bozmayacak şekilde eridiği ısıda olmalıdır. Kalıp ucunun ısıtıldığı suya biraz bal ilave ederek hafif tatlı hale getirilmesinde yarar vardır. Önce suya daldırılan kalıp ucu sonra 6-8 mm. derinliğe bal mumuna daldırılır. Bu daldırma işlemi 5-6 kere tekrarlanarak (bal mumunun ısısına göre 2-3 kezde olabilir.) derinliği 6 mm. dolayındaki yüksük iyi bir şekilde teşekkül ettirilmiş olur. Sonra bal mumu soğuyunca kalıp ucundaki yüksük hafifçe tutulup çevrilerek kolayca çıkarılır.
Sonraki aşama temel yüksüklerinin yüksük taşıyıcı çatıya dizilmesidir. Bu çıta ağaçtan olup çerçevenin üst ve alt çıtaları oratasına 2-3 adet monte edilir. Çerçevenin ön ve arka çıtaları arasına iki uçtan birer çiviyle tutturularak çivilerin teşkil ettiği ekseni etrafında dönecek hale getirilir. BU yüksük taşıyıcı çıtalar üzerine 20x20 mm. boyutlarında 3-4 mm. kalınlığında çıtalardan kesilmiş hücre kaidesi olacak takozlar erimiş bal mumu ile yapıştırılır. Bu takozlar üzerine de yine erimiş bal mumu ile temel yüksükler dizilir. Hücre kaidesi takozlar, üzerinde geliştirilen ana arı hüresinin hücre taşıyıcı çıtadan kolayca çıkarılıp alınmasını sağlar.
AŞILAMA (LARVA TRANSFERİ)
Uygulamanın bu yeni aşaması, temel yüksüklere seçilen larvaların aşılanması ve transferidir. Larva transferi yapılmadan kısa bir süre önce hazırlanan çerçevenin bir geceliğine bir koloniye verilerek temel yüksüklerin temizlenip parlatılması sağlanabilir. Yüksüklerin yapımı sırasında yüksük kalıbının ıslatıldığı suya bir bal konulmasının önemi işte burda kendini gösterir. Suya konulan bal nedeniyle hafif tatlı olan temel yüksükler arılar tarafından daha çabuk temizlenerek parlatılır. Daha sonra bu temel yüksüklere küçük birer damla arı sütü veya %50 sulandırılmış önceki üretmlerden beklemiş arı sütü konularak esas larva transferi yapılır. Transfer edilen larvalar 4 gün önce damızlık kovana verilmiş ve ana arının yumurtlamış olduğu orjinal petekten alınır. Larva transferi paslanmaz petekten yapılmış uç kısmı 1.625 mm. genişliğinde olan küçük kaşıçıklar ile yapılır.
Peteğin bir yıl önce yavru büyütmede kullanılmış siyah peteklerden seçilmiş larvaların daha iyi görülmesini sağlar. Yine larva transferinde larvaların alınmasını kolaylaştırmak amacıyla petek gözü duvarları 1/3 yüksekliğinde kesilebilir. Larva transferi arı ilavesiz olarakta yapılır. ANcak bu durumda transferin çok hızlı yapılması ve hemen üretim kovanına verilmesi gerekir. İlave edilen arı sütünün ana arının kalitesini arttırmada önemli rolü vardır.
Ana arı gözlerine larva aşılama, hemen hemen heryerde yapılabilir. Bununla birlikte ısıtılmış ve nem oranı yüksek olan küçük özel bir odada yapılabilir. Oda ısısı aşılama sırasında 24-30 C arasında olmalı nem oranı ise %50-60 arasında tutulmalıdır. oda sıcaklığı ve nem oranı bir saat önce ayarlanmalıdır. Sıcaklık larvaların üşümemesi, nem ise kurumaması için gereklidir. Larvaların kurumasını önlemek için yaş havlu petekler üzerine örtülebilir. Aşılama için gözlerin iyi görülmesi için ışık gerekir. Florasan lamba bu iş için uygundur. Aşırı ısı vermeyen diğer lambalarda kullanılabilir. larva aşılama işlemi çok hızlı bir şekilde yapılmalı ve işlemi aşılama aleti adı verilen bir pens yardımı ile yapılmalıdır. Eğer geniş çaplı bir üretim yapılıyorsa aşılanmak üzere bekleyen peteklerdeki ve aşılama yapılmış yüksüklerdeki larvaların üşümemesini sağlamak için bir inkübatör bulunmalıdır.
ÇİFT AŞILAMA
Popüler çift aşılama metodu tek aşılama metodunun motive edilerek isimlendirildiği bir metottur. Çift aşılamanın nedeni larvaların taze ve larvalar için uygun kıvamlı arı sütü üzerine konulmasıdır. Şayet arı sütü istenilen bir kıvamda değil ise arılar bunu tamamen alarak taze arı sütü ile değiştirirler. Çift aşılamada birnci larva transferi doğru yaşlı larvalaer ile yapılarak üretim kovanına konulur. Ancak bu larvalar 24 saat sonra geliştirilen hücrelerden çıkarılır. Birinci transfer larvaların çıkarıldığı hücrelere tekrar 18-24 saat yaşlı larvalar transfer edilerek çift aşılama süreci tamamlanır.
Bir günlük yaşlı larvalar çok hassastır. Bu larvaların tranferinde çok dikkatli olunmalı ve çıkacak olan ana arının kusurlu olmaması için fiziksel zarar meydana gelmesi önlenmelidir.
Larvalar transferin herhangi bir aşamasında besinsiz kalırsa iyi gelişemezler bu nedenle çift aşılama metodu geliştirilmiştir.
ZIMBALAMA METODU
Avrupa'da populer olarak ortaya çıkan larva elde etme metoduna zımbalama metodu denilmiştir. Bu metoda uygun sert plastikten mamül bir aygıt geliştirilmiştir. Bu özel aletin petek gözlerinin tabanı sökülüp takılabilir niteliktedir. Ana arının bu alet üzerinde hapsedilmesi ve yumurtlaması için ana arı ızgarası bir kutu ile kapatılmıştır. Ana arı temel yüksüğü olarakda tabanı açık olan sert plastikten yüksükler kullanılır. aletten seçilen yumurta veya larvalar hücre tabanı ile çıkarılır ve yine bu hücre tabanının üzerinde olarak tabanı açık plastik ana arı temel yüksüklerini monte (zımba) edilir.
Bu metodun en avantajlı tarafı larva transferi aygıt yardımıyla kesinlikle zarar görmeden yapılmalıdır. İlaveten çok daha hassas olan yumurta transferini de kolayca ve emniyetli bir şekilde yapma şansına sahip bulunmaktadır. Yumurta veya larvaların transferini takiben ana arı temel yüksüklerini yüksük taşıyıcı çıtalara dizilir ve taşıyıcı çerçeve önceden hazırlanmış olan başlangıç kovanlarına verilir.
SMİTH YÖNTEMİ
Jay SMİTH tarafından geliştirilen Alley yönteminin geniş çapta ana arı üretimine olanak verecek şekilde geliştirilmiştir. Bu yöntemde ana arı ızgarası ile üç çerçevesi bölünmüş özel kovanlar kullanılır. Ana arı istenildiğinde üç çerçevelik bölüme kapatılır. Üç çerçeveden ortada olanı 24 cm. uzunluğunda ve 14 cm. genişliğnde temel petek parçası ortalayacak şekilde üst çıtaya yapıştırılır. Diğer çerçevelere aynı ölçüdeişlenmiş petekler yerleştirilir ve her üç çerçevede kalan boşluklar tahta ile kapatılır. Ana arı serbest bırakılır ve ortadaki çerçevede 1-1.5 yaşında larvalar oluşunca bu petek Alley yönteminde olduğu gibi çubuklara yapıştırılarak ana arısı alınmış güçlü kolonilere verilir.
15 Ağustos 2010 Pazar
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)